|
|
Radio.Opole.pl > Radio Opole na Łużycach
Krzyż i flaga Serbołużyczan w Chróścicy
|
Pod koniec maja br. Radio Opole zrealizowało projekt informacyjny "Łużyce" o zanikającym narodzie Serbołużyczan, który zamieszkuje
środek Europy.
W dniu 28 maja wysłaliśmy do Budziszyna (stolica Górnych Łużyc) a dzień później także do Chociebuża (stolica Dolnych Łużyc) i Berlina
wzmocnioną ekipę dziennikarsko-techniczną wyposażoną w środki komunikacji umożliwiające transfer materiału dźwiękowego do kraju
(reportaże, wywiady, bieżące informacje). W tych dniach nasza antena stała się forum prezentacji narodu Serbołużyczan - jego tradycji,
osiągnięć, zamierzeń i przede wszystkim współczesnych problemów. Na żywo śledzilismy i komentowalismy przebieg berlińskiej
demonstracji Serbołużyczan 29 maja w obronie ich praw, rozmawialiśmy z jej uczestnikami. Naszymi gośćmi byli m.in.: liderzy
największej organizacji na Łużycach Domowiny Jan Nuk i Jurij Łuśćanski oraz zawiązującej się Serbskiej Partii Narodowej, szefowie
dziennika górnołużyckiego "Serbskie Nowiny" Benedikt Dyrlich i Alfons Wićaz, tygodnika dolnołuzyckiego "Nowy Casnik" Grzegorz
Wieczorek, dyrektor Muzeum Serbskiego Tomasz Nawka i przedstawiciele Instytutu Serbskiego w Budziszynie
Kim są Serbołużyczanie?
To zachodniosłowiański naród zamieszkujący obszary niemieckiej Saksonii i Brandenburgii, który potrafił zachować swoją
tożsamość przez tysiąc czterysta lat, kultywując i pielęgnując swoje wspaniałe tradycje, kulturę i język. Dziś w uniformizującym
się społeczeństwie, wraz z gwałtownym przyspieszeniem procesów asymilacyjnych, przyszłość tego narodu staje pod znakiem
zapytania, także z powodów finansowych. Powołana Fundacja na rzecz Narodu Serbołużyckiego, która miała wspierać finansowo
działalność serbołużyckich instytucji kulturalnych, szkolnych i naukowych wskutek sporu pomiędzy i rządami krajowymi Saksonii
i Brandenburgii, a rządem federalnym w kwestii kompetencji finansowych, nie otrzymała w bieżącym roku wystarczających
środków dla realizacji swych statutowych zadań.
Dlaczego Radio Opole zaangażowało się w tak z pozoru odległe sprawy?
To długa historia. Przed II wojną światową w Opolu, znajdującym się wówczas w granicach Rzeszy miała swą siedzibę centrala
Związku Polaków w Niemczech, organizacji kultywującej na tych ziemiach polskie tradycje, język i kulturę, wspierającej i żywo
współpracującej z podobnymi organizacjami Serbołużyczan. Z ową współpracą mieliśmy do czynienia w szczególnie drugiej
połowie lat 30-tych, w okresie terroru hitlerowskiego, także względem Serbołużyczan oraz po zakończeniu II wojny światowej
kiedy udzielano wsparcia Serbołużyczanom w ich dążeniach do samostanowienia. W Opolu ma swą siedzibę i działa aktywnie
także obecnie Stowarzyszenie "Pro Lusatia", jedna z niewielu polskich organizacji podejmująca próby przybliżenia naszemu
społeczeństwu problematyki słowiańskich Łużyc, z którą podjęliśmy przy okazji niniejszego projektu współpracę. Tak więc
związki Łużyc i Serbołużyczan z Opolem mają długą i bujną historię.
Realizacja przez Radio Opole projektu informacyjnego "Łużyce" w pełni wpisuje się w zakres zadań misyjnych spoczywających
na radiofonii publicznej.
|
Nasze radio obecne na Łużycach
Serbołużyczanie doceniają pracę Radia Opole. Informację na nasz temat zamieszcza na pierwszej stronie ich tygodni „Nowy Casnik”. W ubiegłym tygodniu Radio Opole przez dwa dni informowało o życiu Łużyczan oraz ich demonstracji w Berlinie. więcej
|
Współpraca Radia Opole z Serbołużyczanami
„Serbske Nowiny”, dziennik Serbołużyczan, rozpocznie współpracę z Radiem Opole. Dzięki temu wymieniane będą informacje z obu regionów. „Serbske Nowiny” to jedyna gazeta codzienna wychodząca w Niemczech, w języku górnołużyckim. Z przerwami ukazuje się od 1854 roku.  więcej
|
Niemcy gnębią swoich Słowian
Prawie pół tysiąca Serbów łużyckich i ich zwolenników manifestowało w Berlinie przeciwko ograniczaniu finansowania ich instytucji przez rząd federalny Niemiec i rządy landów Brandenburgii oraz Saksonii, gdzie mieszka ten najmniejszy słowiański naród Europy. więcej
|
Serbołużyczanie walczą o kulturę
Mieszkający w Niemczech Serbowie łużyccy wyszli wczoraj na ulice Berlina w proteście przeciw dyskryminowaniu ich przez niemieckie władze oraz przeciw zapowiadanemu przez rząd federalny i władze Brandenburgii kolejnemu ograniczeniu finansowania ich narodowych organizacji i instytucji. więcej
|
Manifestacja Serbołużyczan w Berlinie
O 16:00 w Berlinie rozpoczęła się demonstracja Serbołużyczan, protestujących przeciwko zmniejszaniu dotacji dla tej mniejszości, żyjącej na terenie niemieckich landów Saksonii i Brandenburgii. Dotacje niemieckiego rządu, pozwalające utrzymywać instytucje kulturalne Serbołużyczan, spadają od pięciu lat. więcej
|
Coraz mniej pieniędzy dla Serbołużyczan
Od pięciu lat spadają dotacje rządu niemieckiego dla instytucji społeczno-kulturalnych Serbołużyczan. Od 2003 roku do dzisiaj dofinansowanie spadło o blisko milion euro. Pięć lat temu ogółem organizacje serbołużyckie dysponowały budżetem ponad 16 milionów euro, dziś domagają się powrotu do tej kwoty.
więcej
|
Chruszcz o Serbołużyczanach
- Chcemy pokazać tej mniejszości, że rozumiemy ich problem i popieramy ich dążenia właśnie tu na Opolszczyźnie - powiedział w porannej rozmowie „W cztery oczy” europarlamentarzysta LPR Sylwester Chruszcz, komentując dzisiejszą manifestacje Serbołużyczan w Berlinie. więcej
|
Współpraca opolan z Serbołużyczanami
Opolskie gminy jako jedne z niewielu w Polsce współpracują z serbołużyckim samorządami. Dzięki temu dochodzi do wymiany dzieci i młodzieży. Kontakty te są coraz częstsze – mówi Piotr Pałys, wiceprezes Stowarzyszenia Polsko-Serbołużyckiego PRO LUSATIA. więcej
|
Serbołużyckie placówki kulturalne zaprotestują
Udział w berlińskim proteście zapowiadają także przedstawiciele serbołużyckich placówek kulturalnych. Będą protestować przeciwko decyzjom rządu federalnego, który od 5-ciu lat obcina pieniądze na ich działalność. „Do Berlina pojadą protestować wszyscy pracownicy mojej instytucji” – mówi Tomasz Nauka, dyrektor Muzeum Serbołużyckiego. więcej
|
Finansowanie instytucji serbołużyckich jest wciąż ograniczane
Rząd federalny Niemiec od 5 lat zmniejsza dotacje na finansowanie serbołużyckiej instytucji kulturalnych. W porównaniu do 2003 roku Fundacja Domowina skupiająca Serbołużyczan z dwóch landów: Brandenburgii i Saksonii otrzymuje o blisko 1 milion euro mniej. Fundacja jest po części finansowana przez rząd Niemiec i władze landu. więcej
|
Opolszczyzna wesprze Serbołużyczan
Zagrożona jest egzystencja najmniejszego narodu w Europie i dlatego Opolszczyzna wesprze protest Serbołużyczan w Berlinie. W czwartek(29.05) w stolicy Niemiec odbędzie się demonstracja przeciw ograniczaniu finansów na utrzymanie serbołużyckich instytucji. Ich główne żądania dotyczą podpisanego przez Saksonię i Brandenburgię nowego porozumienia o finansowaniu Fundacji na Rzecz Narodu Serbołużyckiego. Zagwarantowanie mniejszej sumy pieniędzy w znacznym stopniu utrudnia istnienie fundacji.
więcej
|
Serbołużyczanie
Serbołużyczanie, Łużyczanie, Serbowie łużyccy, nazwa własna: grnłuż. (Łužiscy) Serbja, dlnłuż. (Łužyske) Serby, nazwa niemiecka: Sorben i Wenden (ta ostatnia dotyczy głównie Dolnołużyczan) słowiański naród zamieszkujący Łużyce, ziemie leżące na terytorium Niemiec. Historycznie Łużyce obejmują także niewielkie fragmenty terytorium Polski i Czech.
Serbołużyczanie dzielą się na 2 grupy: Górnołużyczanie (Horni Serbja), mówiący językiem górnołużyckim i liczący około 40 000 osób oraz Dolnołużyczanie (Dolne Serby), mówiący językiem dolnołużyckim, w liczbie około 20 000 osób. Część osób z obu grup mówi dialektami pośrednimi między dwoma językami łużyckimi.
Nazwa narodu łączy się prawdopodobnie z polskim słowem pasierb i pierwotnie oznaczała współplemieńca (tego, który ssał mleko tej samej matki). Niewyjaśniona jest kwestia pokrewieństwa Serbów bałkańskich i Serbów łużyckich (zbieżność nazw prawdopodobnie nie jest przypadkowa). Według jednej z hipotez wspólni przodkowie wszystkich Serbów, po opuszczeniu w V wieku swojej prasłowiańskiej ojczyzny rozdzielili się na dwie grupy. Jedna z grup dotarła przez Karpaty na Bałkany, podczas gdy druga (przodkowie Serbołużyczan) osiedliła się nad środkową Łabą. Tę hipotezę potwierdza pewne podobieństwo słownictwa języków łużyckich z językami serbskim i chorwackim. Większość badaczy nie uznaje tego pokrewieństwa za udowodnione. Możliwe, iż nazwa "Serb" rozwinęła się w obu grupach niezależnie. Nazwa "Łużyce" (niem. Lausitz), oznaczająca pierwotnie ziemię bagnistą, pochodzi prawdopodobnie od słowa "ług" (zbiornik wodny, kałuża), wskazując tym samym, że okolica bogata jest w wodę (rozlewiska Łaby i Sprewy).
więcej
|
Przesiewanie myśli
- odcinek z 27 maja 2008 - posłuchaj
- odcinek z 28 maja 2008 - posłuchaj
- odcinek z 29 maja 2008 - posłuchaj
- odcinek z 30 maja 2008 - posłuchaj
- odcinek z 1 września 2008 - posłuchaj
- odcinek z 2 września 2008 - posłuchaj
- odcinek z 3 września 2008 - posłuchaj
- odcinek z 4 września 2008 - posłuchaj
- odcinek z 5 września 2008 - posłuchaj
Linki:
Program:
28.05.08 Budziszyn - Punkt Widzenia 14:00 -17:00
|
Tomasz Nawka -dyr Serbskiego Muzeum i Jan Nuk - szef Domowiny
|
posłuchaj
|
| Jan Nuk - szef Domowiny
|
posłuchaj
|
| Tomasz Nawka - dyr Serbskiego Muzeum
|
posłuchaj
|
| Tomasz Nawka - dyr Serbskiego Muzeum
|
posłuchaj
|
| Profesor Dietrich Solta - Instytut Serbski
|
posłuchaj
|
| Profesor Dietrich Solta - Instytut Serbski
|
posłuchaj
|
| Profesor Dietrich Solta - Instytut Serbski
|
posłuchaj
|
| Alfons Wicaz - Serbskie Nowiny
|
posłuchaj
|
| Alfons Wicaz - Serbskie Nowiny
|
posłuchaj
|
| ks. Marcin Salowski - parafia Chróścice i Rafał Wowcer program Witaj
|
posłuchaj
|
| Serbołużycki deser
|
posłuchaj
|
29.05.08 Berlin - Punkt Widzenia 14:00 -17:00
| o proteście Serbołużyczan w Berlinie
|
posłuchaj
|
| rozmowa z uczestnikami protestu w Berlinie
|
posłuchaj
|
| Grzegorz Wieczorek i uczestnicy prostestu
|
posłuchaj
|
| Środkowi Serbołużyczanie i ks. Garbrysz Nawke
|
posłuchaj
|
| memorandum Serbołużyczan i relacja z protestu
|
posłuchaj
|
| relacja z manifestacji i Werner Meskant - Serbskie Muzeum w Chociebużu
|
posłuchaj
|
| Marek Chełchowski - Serbska Partia Narodowa
|
posłuchaj
|
| relacja z manifestacji - Jan Poniatyszyn
|
posłuchaj
|
| Jurij Łuśćanski - Domowina Budziszyn
|
posłuchaj
|
| podsumowanie wizyty w Berlinie i Budziszynie
|
posłuchaj
|
Galerie
|
|
|
|
